Χαράλαμπος Α. Τσακιρόπουλος - Ορθοπαιδικός Χειρούργος

Βλαισός Μεγάλος Δάκτυλος

Βλαισός Μεγάλος Δάκτυλος

Τα κότσια είναι η πιο συχνή πάθηση του ποδιού. Είναι μια σύνθετη παραμόρφωση της πρώτης άρθρωσης(μεταταρσοφαλαγγικής) του μεγάλου δακτύλου του ποδιού. Η παραμόρφωση αυτή δημιουργεί βλαισότητα (παρέκκλιση προς τα έξω) και στροφή του μεγάλου δακτύλου, ως προς τον άξονά του. Συγκεκριμένα στο έσω τμήμα της άρθρωσης αυτής δημιουργείται μία προπέτεια (τύλος).

Η προπέτεια αυτή πολλές φορές φλεγμένει, είναι εξέρυθρη και οιδηματώδης. Πολλές φορές είναι επώδυνη και συχνά συνοδεύεται από δυσχέρεια στη βάδιση και προβλήματα στην υπόδηση. Επιδεινώνει δε την κατάσταση το ότι η περιοχή αυτή δέχεται μεγάλες τριβές από τα παπούτσια.

Η φυσική εξέλιξη της νόσου είναι η παρέκκλιση του μεγάλου δακτύλου προς το δεύτερο ή και τρίτο δάχτυλο, τα οποία παραμορφώνονται με σφυροδακτυλία, γαμψοδακτυλία ή εφίππευση πάνω στο μεγάλο δάχτυλο, καθώς και από κάλους στα δάχτυλα αυτά.

Αίτια

 Η νόσος είναι πολυπαραγοντική. Υπάρχει σε αυτήν σαφής κληρονομική προδιάθεση, αλλά θεωρείται επίκτητη και όχι συγγενής. Σε μεγάλες σειρές χειρουργηθέντων ασθενών το 70% εξ αυτών είχε θετικό οικογενειακό ιστορικό.

 Επίσης τα στενά, κομψά και ψηλοτάκουνα παπούτσια ενοχοποιούνται ως αιτία πρόκλησης και επιδείνωσης της παραμόρφωσης. Γι΄ αυτό το λόγο η αναλογία της νόσου σε γυναίκες – άντρες είναι 9 προς 1.

 Επίσης άλλες αιτίες της νόσου είναι οι αυτοάνοσες παθήσεις (ρευματοειδής αρθρίτιδα), οι νευρογενείς διαταραχές και η ανισορροπία της εμβιομηχανικής του ποδιού κ.α.

Συμπτώματα

Στην πλάγια επιφάνεια του άκρου ποδός, στο μεγάλο δάκτυλο, μπορεί να εμφανιστεί ένα εξόγκωμα (οστικά εξογκώματα), και να δημιουργούνται τριβές κατά την επαφή με το υπόδημα. Το φαινόμενο αυτό είναι γνωστό ως κότσι. Προκαλεί πόνο, καθώς ο σάκος που προστατεύει τα οστά της άρθρωσης (ορογόνος θύλακος) γεμίζει υγρό (θυλακίτιδα) και είναι επώδυνος.

Εάν το μεγάλο δάκτυλο παρεκκλίνει συνεχώς, μπορεί να βρεθεί κάτω ή από κάτω από το διπλανό δάκτυλο που παίρνει κλίση με τη σειρά του. Προκαλούνται, κατά συνέπεια, τριβές, πόνοι, καθώς και αύξηση του πάχους και σκλήρυνση του δέρματος (κάλοι και τύλοι).

Οι πιέσεις που ασκούνται από το μεγάλο δάκτυλο φθείρουν τις αρθρώσεις των άλλων δακτύλων. Εάν τα στοιχεία που συγκρατούν τα οστά (θύλακος και σύνδεσμοι) υποστούν ρήξη, η άρθρωση κινδυνεύει από εξάρθρωση (εξάρθρημα).

Πόνοι μπορεί επίσης να εμφανιστούν στην πρόσθια επιφάνεια του πέλματος (μεταταρσιαλγία), λόγω της απουσίας επαφής του μεγάλου δακτύλου με το έδαφος κατά τη βάδιση.

Διαγνωστικές εξετάσεις

Η ακτινογραφία χρησιμοποιεί ακτίνες για να δούμε τα οστά στο εσωτερικό του σώματος. Επιτρέπει να διαπιστώσουμε το βαθμό παραμόρφωσης του άκρου ποδός. Για τις ακτινογραφίες, ο ασθενής στέκεται συνήθως όρθιος, στηρίζοντας το βάρος του σώματος στο εξεταζόμενο πόδι (υπό φόρτιση).

Άλλες εξετάσεις, όπως η αξονική ή και η μαγνητική τομογραφία, προτείνονται σπάνια.

Θεραπεία

Στα αρχικά στάδια, όταν η παραμόρφωση δεν είναι μεγάλη, χρησιμοποιούνται ειδικοί νάρθηκες που φοριούνται τη νύχτα και διορθώνουν τη θέση του δακτύλου. Σε περίπτωση όπου η παραμόρφωση δε διορθώνεται, χρειάζεται χειρουργική επέμβαση. Η επέμβαση δε γίνεται για αισθητικούς λόγους, αλλά μόνο για λειτουργικούς.

Αν ο πόνος περιορίζεται μόνο στο κότσι, τότε ίσως τα επικάλια και τα φαρδιά, μαλακά παπούτσια να σας προστατεύουν. Αν υπάρχει πόνος και στο δεύτερο δάκτυλο, ίσως ο διαχωριστήρας δακτύλων με επικάλια στα μικρά να συμβάλλει στην ανακούφιση. Οι νάρθηκες νυκτός μπορούν να συμβάλλουν στην ανακούφιση ή και στην ελαφρά διόρθωση της παραμόρφωσης του μεγάλου δακτύλου. Στην αισθητική και λειτουργική βελτίωση ουσιαστικά μόνο η χειρουργική διόρθωση θα βοηθήσει. Στη χρήση στενών παπουτσιών το πρόβλημα είναι η οστική προπέτεια προς τα έσω (κότσι) και εκ των πραγμάτων η χειρουργική αφαίρεσή του είναι η λύση. Η χρήση ψηλών τακουνιών, εκτός του πόνου του μεγάλου δακτύλου, προκαλεί συνήθως και πόνο στις κεφαλές των μεταταρσίων (μεταταρσαλγία), οπότε δοκιμάζονται πέλματα μεταταρσαλγίας. Αν δεν υπάρξει αποτέλεσμα, τότε θα χρειαστεί χειρουργική προσέγγιση εκτός από το μεγάλο δάκτυλο και στα μετατάρσια.

Χειρουργική θεραπεία

Ο μοναδικός τρόπος για να εξαφανιστεί το κότσι είναι η χειρουργική επέμβαση. Πάνω από 120 διαφορετικές τεχνικές υπάρχουν στην χειρουργική πρακτική, που όλες έχουν σαν στόχο να επαναφέρουν τον άξονα της άρθρωσης, να απομακρύνουν την εξόστωση, και να ανακουφίσουν από τον πόνο. Συνήθως για να ολοκληρωθεί η διόρθωση απαιτείται συμπλήρωση με οστεοτομία του πρώτου μεταταρσίου.

Η νοσηλεία διαρκεί 1-2 ημέρες και ο ασθενής εξέρχεται με ειδικά παπουτσάκια (νάρθηκες αποφόρτισης μεταταρσίων).

Μετεγχειρητική αποκατάσταση

Η πλήρης αποκατάσταση εξαρτάται από τη βαρύτητα των παραμορφώσεων. Στις βαριές περιπτώσεις είναι αργή, απαιτεί από 1 έως και 2 μήνες για να υποχωρήσει όλο το οίδημα, να ανακτήσουν τα πόδια την παλαιά τους ευκινησία, να φορέσετε άνετα παπούτσια και να επανέλθετε σε αθλητικές δραστηριότητες